Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin rəsmi orqanı
  Ana səhifə  |  Haqqımızda  Əlaqə
 
  

                        
logo-veb
30.10.2018 AGIN
2019-cu ilin idman təqvimi
 Xəbərlər
03/07 | 22:09 "Ferrari” komandası Fettelə yeni müqavilə təklif etməyib
03/07 | 21:31 Şahmat üzrə Qran-Pri turnirinin ikinci mərhələsinin finalçıları müəyyənləşib
03/07 | 19:53 Şahmatçılarımız Azərbaycan-Türkiyə yoldaşlıq görüşündə qələbə qazanıblar
03/07 | 18:25 “Qəbələ” xorvatiyalı müdafiəçisi ilə yollarını ayırıb
03/07 | 18:02 “Chessable Masters”: Finalda Maqnus Karlsen Aniş Giri ilə mübarizə aparacaq
03/07 | 17:22 Leroy Sanenin Almaniyanın “Bavariya” komandasına keçidi rəsmiləşib
03/07 | 16:01 Bu gün Qran-Pri turnirinin ikinci mərhələsinin yarımfinal yarışları keçiriləcək
03/07 | 14:56 “Barselona” klubu Şarunas Yasikyaviçyus ilə üçillik müqavilə imzalayıb
03/07 | 14:35 Bu gün Qran-Pri turnirinin ikinci mərhələsinin yarımfinal yarışları keçiriləcək
03/07 | 14:02 WADA dopinqlə mübarizədə növbəti 5 il üçün iş planını açıqlayıb
03/07 | 13:13 On yeddi yaşlı futbolçu Ronaldonun rekordunu yeniləyib
03/07 | 12:42 “Sabah” klubu baş məşqçisi Jelko Sopiçlə yollarını ayırıb
03/07 | 12:01 Ralli üzrə dünya çempionatının bərpa olunacağı tarix açıqlanıb
03/07 | 11:26 “Mançester Siti” komandası “Liverpul”un qapısından dörd cavabsız top keçirib
03/07 | 10:00 “Chessable Masters” yarışında finalçıların adları müəyyənləşib
03/07 | 09:53 MBA-nın 9 basketbolçusunda koronavirus testləri müsbət nəticə verib
02/07 | 22:07 Serxio Ramos ən çox sarı vərəqə alan futbolçudur
02/07 | 20:30 Postpandemiya dövründə idmanda neqativ hallara qarşı mübarizə məqsədilə sənəd imzalanıb
02/07 | 19:20 MHL-də çıxış edən hokkeyçilər mövsümün bərpa edilməsinin əleyhinədir
02/07 | 18:47 AFFA yeni hakimləri təsdiq edib
02/07 | 17:44 “Chessable Masters”: Yan Nepomnyaşi finala vəsiqə uğrunda Aniş Giri ilə mübarizə aparacaq
02/07 | 16:55 Bu gün şahmat üzrə Qran-Pri turnirinin ikinci mərhələsinin dörddəbir final yarışları keçiriləcək
02/07 | 16:46 Formula 1 xidməti maşınlarını ictimaiyyətə təqdim edib
02/07 | 16:31 Misirli futbolçu Məhəmməd Salah doğma kəndində təcili tibbi yardım mərkəzi tikdirib
02/07 | 15:28 Paralimpiya çempionu İlham Zəkiyev: Koronavirusa qarşı mübarizədə həmrəylik nümayiş etdirməliyik
02/07 | 14:39 “Moselle Open” tennis turniri təxirə salınıb
02/07 | 13:52 Tokio Olimpiadasının təşkilat komitəsi Oyunlar barədə yekun qərarın təxirə salınmasını təklif edir
02/07 | 13:44 Sabah Avstriya Qran-Prisi ilə Formula 1 mövsümünə start verilir
02/07 | 12:53 “Qarabağ” klubu sabiq futbolçusu ilə müqavilə imzalayıb
02/07 | 12:16 Sosial məsafə qaydasının pozulması səbəbindən final matçı 14 dəqiqəlik dayandırılıb
02/07 | 11:49 2 iyul - Beynəlxalq İdman Jurnalistləri Günüdür
02/07 | 11:05 UEFA Çempionlar Liqasında 2020-2021-ci il mövsümünün təqvimi açıqlanıb
02/07 | 10:11 Şahmatçımız Günay Məmmədzadə çinli Hou Yifana məğlub olub
02/07 | 09:55 “Chessable Masters”: Maqnus Karlsen finala vəsiqə qazanıb
01/07 | 22:12 Futbol üzrə Çin çempionatının başlayacağı tarix müəyyənləşib
Digər xəbərlər 
 Topaz Premyer Liqası
N: Komandalar O Q H M T X
1 Qarabağ 20 13 6 1 34-7 45
2 Neftçi 20 10 7 3 33-14 37
3 Keşlə 20 8 6 6 27-21 30
4 Sumqayıt 20 6 5 9 24-32 23
5 Zirə 20 6 6 9 25-37 23
6 Sabah 20 5 6 9 19-27 21
7 Səbail 20 5 5 10 16-30 20
8 Qəbələ 20 5 4 11 25-35 19
Koronavirus hər şeyi məhv edir, yoxsa mehvərinə, özünə və məğzinə qaytarır
Tarix: 13.05.2020 | Saat: 11:16:00 | E-mail | Çapa göndər
BATI YAR | batyyar@mail.ru

“Hər mənfinin bir müsbəti var" - ümid, inam hissi ilə

Koronavirus (COVID-19) iqtisadiyyata, biznes, sənaye mühitinə, ümumən, insan həyatına, hətta onun psixologiyasına, xəyallarına təsirləri ilə mənfi hadisə, bir bəla kimi qiymətləndirilir. Amma unuduruq ki, hər şeyi milyonlar, milyardlarla vəsaitə, pula, maliyyəyə bağlayanda, belə olacaq. Bəli insan hıyatına qənim ksildiyi üçün bu, bir bəladır. Amma hər şey həqiqətənmi deyilən kimidir?

Gəlin özümüzə sual verək: məgər həyatın təməli maliyyədirmi, puldurmu?! Yoxsa insan özü-özünü elə özünün də icad etdiyi bir məfhumun, özü də heç bu icadın məhsulu olan əmtəənin də deyil, ona verdiyi maddi-rəmzi dəyərin - pulun quluna çevirib? Bəs insanı bu dünyaya gətirən ülvi hissləri və insanı insana bağlayan telləri, mərhəməti və rəhmi, sevgini və eşqi var edən qüvvələr necə olsun?! Yoxsa insana, bəşəriyyətə sıranmış bu təxəyyül, bu təfəkkürün - kağız varlığı ilə özümüzdən də yuxarı qoyduğumuz virtuallığın daimi olacağına inanırıq.

Gəlin, dediklərimi bir proloq kimi qəbul edib, bir həqiqətin - bu günlərin əsas hesabatlarının izinə düşək, yəni idman dünyasının koronaviruslu ziyan hesabatlarına nəzər salaq. Hə, əlbəttə, bir nəticə hasil etmədən ritorik notlarla yazımızı epiloqla tamamlayaq.

Bu yaxınlarda Dünya İqtisadiyyat Forumu koronavirusun (COVID-19) idman aləminə təsirindən yazıb. Yazıb ki, pandemiya dövründə sosial məsafə anlayışı idman yarışlarına təsiri ilə yanaşı, ilk növbədə, təqvimi alt-üst edib. İdman sənayesi 2018-ci ildə 471 milyard dollar təşkil etmişdi. Bu isə 2011-ci illə müqayisədə 45 % artım deməkdir.

İdman yarışlarının əsas gəlir mənbəyi teleradioyayım (media hüquqların satışı), kommersiya (sponsor və reklam tərəfdaşlığı) və yarış (bilet, oyun reklamları və s.) gəlirləridir.

Əlbəttə, gəlirlərin əhəmiyyətli hissəsi media hüquqlarıdır. Son 5 il ərzində ən böyük turnirlərin bu gəlirləri artan templə inkişaf edib. Dünya üzrə bu rəqəm təxminən 50 milyard dollara bərabər olub. Onun 60 faizi isə üst-üstə 10 peşəkar turnirin payına düşür. Nümunə üçün NBA qeyd oluna bilər: 9-illik müqavilənin dəyəri 24 milyar dollardır. İngiltərə futbol Premyer liqasının 3-illik sazişinin dəyəri 12 milyard dollara bərabərdir. Amerika beysbol liqası isə 7-illik yayım hüququnu 5 milyard dollara satıb.

İndi bütün bunlar böyük təhlükə altındadır. Doğrudur, futbolda Almaniyada mövsüm bərpa olunur, İspaniyada məşqlər başlanır, İtaliya və İngiltərə hazırlaşır. Amma Fransa mövsümə yekun vurub, çünki avqusta qədər bütün yarışlar ləğv olunub. O biri növlər üzrə turnirlərdən, ən əsasları, NBA, NHL də hərəkətə gəlir.
İndi keçək başqa bir nüfuzlu mənbənin futbollu hesablamalarına.

Yuxarıda sadalananlar yaxın gələcəyin itkiləridir. Ümumən futbol perspektivdə kommersiya və sponsor müqavilələrinin azalmasını, fond birjalarında səhmlərin dəyərdən düşməsini, mövsümlərarası dövrdə Amerika və Asiya turneləri kimi gəlir mənbələrinin itirilməsini, azarkeşsiz oyunları və s. bu kimi itkiləri də nəzərə almalıdır.

Xüsusən futbolun əsas hərəkətverici qüvvəsi - klublar mövsümün bərpasını nə üçün istəyir? Cavab sadədir: yoxsa əsas gəlir mənbələrindən olan TV yayım hüquqlarından vəsait əldə olunmayacaq. Bu mənada İngiltərə Premyer liqası xüsusi yer tutur. Burada TV-gəlirlər klub büdcəsinin əsas hissəsini təşkil edir və bu mənada "Dumanlı Albion" dünya lideridir. Ümumən, Avropa "futbol beşliyi"nin 4 milyard avroya qədər itkisi mümkündür. Mövsüm bərpa olunsa, bu itkiləri qismən və ya əsaslı şəkildə xilas etmək olar.

Gəlin "Böyük beşlik"də gəlirlərin sxeminə nəzər salaq:

TV-gəlirlər: İngiltərə - 53%, İtaliya - 47 %, İspaniya - 42%, Fransa - 37%, Almaniya - 34%.

Sponsor gəlirləri: Almaniya - 38%, İspaniya - 27%, İngiltərə - 26 %, İtaliya - 25%, Fransa - 24%.

Oyun gəlirləri: İspaniya - 18%, Fransa və Almaniya - 16 %, İngiltərə - 13%, İtaliya - 12%.

İngiltərədə mövsümün təxminən 1/3 hissəsi oynanılmamış qalır. Bu isə külli miqdarda itki deməkdir. Hərçənd Premyer liqanın gəlirlərinin 60 faizdən artığına sahib çıxan böyük 6 klub bu mənada hələ sudan quru çıxa bilər. Amma digər klublar tamamilə TV-gəlirlərdən asılıdırlar. Bu itki onların iflası deməkdir. Məsələn, "Bornmut" 88%, "Uotford" 84%, "Börnli" 83% və s. bu pullardan tam asılıdırlar. Bu sırada "Norviç" 28%, "Şeffild Yunayted" 40%, "Aston Villa" 41 faizlə daha az asılı olsalar da, Mançesterin "Yunayted" və "Siti"si, Londonun "Çelsi", "Arsenal" və "Tottenhem"i, habelə "Liverpul" kimi nəhənglər də 40-55 % civarında TV-gəlirlərə möhtacdırlar. Bu səbəbdən çempionatın keçirilməsində göstərilən israr anlaşılandır.
Almaniyada da eyni mənzərədir. Hətta "Verder" və "Şalke-04" kimi klublar iflas elan etməyə yaxın olduqlarını bildiriblər.

Hə, onu da qeyd edək ki, klublar oyun günü üçün gəlirlərini, əsasən, itirmiş saya bilərlər - tamaşaçı olmayacaq, ekran qarşısında qalacaq.

Mövsüm bərpa olunmasa, itkilərə baxaq: İngiltərə - 1,35 milyard (800 milyon TV-gəlir itkisi), İspaniya - 600 milyon, "A" Seriya - 450 milyon, Bundesliqa - 400 milyon, Liqa 1 - 200 milyon avro.

Sponsor və kommersiya itkilərinə də nəzər yetirək. Burada sponsorun fəaliyyət sektoru daha vacibdir. Məsələn, böyük aviaşirkətlər son illərdə futbolu fəth edirdilər. Onlar indi öz bizneslərini iflasdan qorumağa çalışırlar. Üstəlik, klublarla bağlanmış müqavilələrin detalları da çox vacibdir: hansı müddətə, hansı şərtlə. İndi əsas məsələ klubların onlarla aparacaqları danışıqlardır. Ümumən, gəlirlərin, ən yaxşı halda, 15-20 % azalması qaçılmazdır.

Son illər transferlər əsl sürət yürüşünə çevrilmişdi - fantastik müqavilələr bir-birini əvəz edirdi. Artıq oyunçuları ilə məvacibin azaldalmısı barədə danışıqlar aparan klublar, yəqin ki, yaxın gələcəkdə artıq bu işlərə maliyyə sərf etməzdən əvvəl yüz ölçüb bir biçəcəklər. Ola bilsin ki, dərin böhrana girən klublar hətta bahalı ulduzlarından yaxa qurtarmağa çalışsınlar. Yeri gəlmişkən, "Yuventus", "Roma", "Bavariya", Madrid "Real"ı və "Atletiko"su, "Barselona", "Arsenal" və bir çox başqa ad-sanlı klublar artıq məvaciblərin azaldılması ilə bağlı oyunçuların razılığını alıblar. Ümumən, futbolçuların dəyərinin, ən azı, 28 % aşağı düşəcəyi gözlənilir. Hətta məşhur "Transfermarket" indidən öz hesablarını 10-20 % azaltmaqla aparır. Bu xüsusda istedadlı gənclərindən əsaslı qazanc götürən klublar onları dəyər-dəyməzinə satacaqlar. Məsələn, hesablanıb ki, gənc istedadların satışında öndə olan Fransa liqalarının itkisi 160-200 milyon avro səviyyəsində olacaq.

Bütün bunlar yarış formatlarına da təsir edəcək. Məsələn, İngiltərədə Liqa 1 və 2-lərin bölgə yarışlarına çevrilməsi təklifi də artıq səsləndirilib.

Bir sözlə, artıq futbol çoxdan müzakirə olunan və gündən-günə, sərhəd tanımadan dəyişən, açıq desək, bəzən azğınlaşıb həyasızlaşan rəqəmlər dünyasından qəfil ölçülüb-biçilmiş bir biznes strukturuna, iqtisadi təsərrüfata çevrilir.

Yaxşıdır, ya pis. Bunu zaman göstərəcək. Amma bununla "hara gedirik?" kimi suallardan yaxa qurtaracaq futbol bəlkə daha biznes deyil, milyonların bir idman növü kimi tamaşa sevincini, sağlamlıq arzularını özünə qaytardı. İspaniyada bu bəla başlayanda bir epidemioloqun sözlərini də xatırlatmağa dəyər (sonradan mübaliğə yalanı olduğu üzə çıxdı): "futbolçulara ayda milyonlar, bioloqa cəmi 1800 avro? Gedin indi Messi ilə Ronaldudan vaksininizi istəyin?".

Lətifəsinin uzaq olmasını istəsək də, amma sözlərdəki həqiqət danılmazdır. Milyonlarla vəsait, piar, reklam futbolu ulduzların meydandankənar savaşları dünyasına çevirmişdi. Dünya Messi ilə Ronaldunun çəkildikləri reklamların mübahisə gündəmini daha şox müzakirə etməyə başlamışdı. Neymarın oyunu deyil, klubdan-kluba hansı rekord qiymətə satılacağı gündəmdə idi. Hansısa yeni parlayan ulduzun fantastik qiymətə satılması onun oyunçu potensialı ilə deyil, klublara gətirəcəyi milyonlarla ölçülürdü. Nəhayət, futbolçuların istedadı deyil, onların piar menecerlərinin əlindəki "mal"ı necə tərif edib daha baha satacağı futbolu əsl bazara çevirmişdi. Bu mənada okeanın o tayının məşhur növləri olan basketbolu, hokkeyi, beysbolu, Amerika futbolunu haradasa istisna etmək olar. Çünki orada real bazar ilə əsl idman tamaşası qoşa addımlayırdı və son illərdə limitlərlə tarazlaşdırılmışdı.
Bax, belə. Bəlkə də koronavirus təbiətin, həqiqətin, artıq pozulmaqda olan səflərin hayqıran səsidir. Bəlkə "özünə qayıt" çağırışıdır.

Əgər belədirsə...

... yaxın illərdə idmanın da siması dəyişəcək. Yəni dünya ayılıb idmana, tam olmasa da, əsasən tamaşa və sağlamlığın rəhni gözü ilə baxmağa başlaya bilər. Bu elə dopinqlə mübarizələrdən tutmuş güclülərin zəifləri udduğu bir dünyaya "dayan" əmri, yeni gələcəyə bir təkan ola bilər. Koronavirus ekoloji tarazlığı bərpa edən təbiətin üsyanı, idmanı da özünə qaytaran bir təbii qüvvə, bəlkə də bir gün vaxtında püskürmüş sosial vulkan sayılacaq.

Hələlik koronavirus canlar alan əzrayıldır, Amma bununla bahəm, yaxın gələcəkdə həm də və sadəcə, hər şeyi öz məcrasına qaytaran ümid kimi tanınması da mümkündür. Belə olsa, onun da imici yaddaşlarda pisi, amma bir gün yaxşısı ilə tarazlıq yaradacaq.


Xəbər 953 dəfə oxundu



 
Müəllifin son yazıları

01.05.2020 2021-də “2020” statusu ilə
17.03.2020 “Tokio-2020”: Koronavirus Yaponiyaya nə qədər ziyan vuracaq?
16.03.2020 Millətlər Liqası: hədəf baş məşqçisiz də bəlli olmalıdır
14.01.2020 Klublar qışa yenə Antalyada hazırlaşırlar
28.12.2019 Yorğun “Qarabağ" və təqibçiləri
28.12.2019 “Səbail" bu dəfə Avropasız qalacaq
17.12.2019 Azarkeş stadiona niyə gəlmir
03.12.2019 Hədəflərə aparan yolun sonunda
03.12.2019 Mübarizə bitdi, ümid tükəndi
19.11.2019 Yağışdan çıxıb yağmura düşdü


  Arxiv
Tarixləri seç: 
 dən 
Fotogalereya
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
Müəllif yazıları
Qabil Mehdiyev
qabil-so@mail.ru
Mənim “İdman” sevgim
BATI YAR
batyyar@mail.ru
Koronavirus hər şeyi məhv edir, yoxsa mehvərinə, özünə və məğzinə qaytarır
Leyla Qurbanova
leyla-6565@mail.ru
Bakı şəhər trasını seçməyin 5 səbəbi
Əli Fərəcov
alfaraj@mail.ru
Arzulara sədd yoxdur
Vüqar Məmmədov
vuqar-inqilaboqlu@mail.ru
Donmuş reytinqin ön sıraları haqqında fərqli düşüncələr
Aynurə Aşırova
aynure.penah-2015@mail.ru
Formula 1 maliyyə böhranından üzüağ çıxa biləcəkmi ?
Aylıq bületenlərimiz
son sayımız əvvəlki sayımız
İdman qurğuları
Partnyorlar
Sayt Mozilla Firefox, Opera və Internet Explorer ilə tam dəstəklənir.
© 2011İDMAN. Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Designed by V.Aliyev
Ünvan: Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, 8-ci mərtəbə
İndex: AZ 1073;
Tel: (+99412) 434-57-32, (+99412) 510-53-10
Fax: (+99412) 510-53-10
E-mail: idman-sport@mail.ru