Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin rəsmi orqanı
  Ana səhifə  |  Haqqımızda  Əlaqə
 
  

                        
logo-veb
30.10.2018 AGIN
2019-cu ilin idman təqvimi
 Xəbərlər
31/10 | 16:25 “Səbail”in qapıçısı yığmanın düşərgəsinə yollanmaqdan imtina edib
31/10 | 15:30 Prezident İlham Əliyevin Almaniyanın ARD televiziya kanalına müsahibəsi
31/10 | 14:50 “Şaxtyor”un 19 yaşlı futbolçusu “Arsenal” və “Çelsi”nin maraq dairəsindədir
31/10 | 10:59 Yığmamız heç-heçə edib
31/10 | 09:45 Futbol üzrə Azərbaycan çempionatının VIII turunun oyunlarına hakim təyinatları açıqlanıb
30/10 | 22:43 “Tokio-2020”nin təşkilatçıları könüllülərin hazırlığına başlayıblar
30/10 | 22:17 PSJ-nin prezidenti bəraət alıb
30/10 | 20:07 Lisenziyalaşdırma üzrə qaydalarda baş vermiş dəyişikliklər müzakirə olunub
30/10 | 19:29 Avropa Liqasında həftənin ən yaxşısı adına namizədlərin adı açıqlanıb
30/10 | 18:51 Avropa Liqasında həftənin ən yaxşısı adına namizədlərin adı açıqlanıb
30/10 | 18:08 “Qarabağ” klubu UEFA-nın reytinq cədvəlində mövqeyini qoruyub
30/10 | 17:51 Azərbaycanlı hakim “Tokio-2020”nin karate yarışlarını idarə edəcək
30/10 | 16:21 Şəhriyar Məmmədyarov şahmat üzrə Qran-Prinin mərhələ yarışında üçüncü olub
30/10 | 16:11 AİJF Rusiya İdman Jurnalistləri Federasiyasına etiraz məktubu göndərib
30/10 | 15:04 Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu Cəbrayılın, Zəngilanın və Qubadlının 9 kəndini işğaldan azad edib
30/10 | 14:37 Avropa Liqasının ikinci turunun rəmzi komandası açıqlanıb
30/10 | 14:24 Slovakiya Futbol İttifaqı ermənistanlı futbolçuya xəbərdarlıq edib
30/10 | 13:04 Formula 1: “Alfa Romeo” komandası 2021-ci il üçün heyətini açıqlayıb
30/10 | 12:54 Azərbaycanlı hakim “Uraloçka”-“Nant” oyununa təyinat alıb
30/10 | 12:41 “Universiada-2023”ün hazırlığına 21 milyard rubldan çox vəsait sərf ediləcək
30/10 | 11:42 Fettelin “Aston Martin”ə keçidində Ekklstoun böyük rol oynayıb
30/10 | 10:00 “Qarabağ” UEFA Avropa Liqasında növbəti oyununu keçirib
29/10 | 20:07 “Antalyaspor klubu baş məşqçisi Tamer Tuna ilə yollarını ayırıb
29/10 | 19:40 Extreme E-nin ilk mövsümünün təqvimi açıqlanıb
29/10 | 18:54 Cüdo üzrə Avropa çempionatında iştirak edəcək yığmamızın heyəti açıqlanıb
29/10 | 17:52 İmolada Formula 1 yarışı azarkeşsiz keçiriləcək
29/10 | 16:47 Məşhur futbolçu Ronaldinyo Azərbaycana dəstək olub
29/10 | 16:32 Azərbaycan boksçuları Türkiyədə təlim-məşq toplanışında iştirak edirlər
29/10 | 13:48 Bərdədəki Olimpiya Mərkəzi ermənilər tərəfindən dağıdılıb
29/10 | 13:30 Dünya çempionu: “Pray for Barda”
29/10 | 12:55 Bu gün “Qarabağ” klubu “Vilyarreal” komandası ilə qarşılaşacaq
29/10 | 12:13 Kiyevdə keçiriləcək Avropa çempionatında Azərbaycanı 11 bədii gimnast təmsil edəcək
29/10 | 10:01 Tokio Olimpiadası zamanı Antiinfeksiya Mərkəzi fəaliyyət göstərəcək
28/10 | 21:31 Rinqdə qazanılacaq qələbələr Azərbaycan əsgərinə həsr olunacaq
28/10 | 20:19 Türkiyə klubu növbəti dəfə Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb
Digər xəbərlər 
 Topaz Premyer Liqası
N: Komandalar O Q H M T X
1 Sumqayıt 7 4 2 1 11-7 14
2 Neftçi 7 4 1 2 7-6 13
3 Zirə 7 3 2 2 8-8 11
4 Qarabağ 6 2 3 1 8-4 9
5 Keşlə 7 2 3 2 6-5 9
6 Sabah 7 2 0 5 7-9 6
7 Səbail 6 1 2 3 7-9 5
8 Qəbələ 7 0 5 2 4-10 5
Koronavirus hər şeyi məhv edir, yoxsa mehvərinə, özünə və məğzinə qaytarır
Tarix: 13.05.2020 | Saat: 11:16:00 | E-mail | Çapa göndər
BATI YAR | batyyar@mail.ru

“Hər mənfinin bir müsbəti var" - ümid, inam hissi ilə

Koronavirus (COVID-19) iqtisadiyyata, biznes, sənaye mühitinə, ümumən, insan həyatına, hətta onun psixologiyasına, xəyallarına təsirləri ilə mənfi hadisə, bir bəla kimi qiymətləndirilir. Amma unuduruq ki, hər şeyi milyonlar, milyardlarla vəsaitə, pula, maliyyəyə bağlayanda, belə olacaq. Bəli insan hıyatına qənim ksildiyi üçün bu, bir bəladır. Amma hər şey həqiqətənmi deyilən kimidir?

Gəlin özümüzə sual verək: məgər həyatın təməli maliyyədirmi, puldurmu?! Yoxsa insan özü-özünü elə özünün də icad etdiyi bir məfhumun, özü də heç bu icadın məhsulu olan əmtəənin də deyil, ona verdiyi maddi-rəmzi dəyərin - pulun quluna çevirib? Bəs insanı bu dünyaya gətirən ülvi hissləri və insanı insana bağlayan telləri, mərhəməti və rəhmi, sevgini və eşqi var edən qüvvələr necə olsun?! Yoxsa insana, bəşəriyyətə sıranmış bu təxəyyül, bu təfəkkürün - kağız varlığı ilə özümüzdən də yuxarı qoyduğumuz virtuallığın daimi olacağına inanırıq.

Gəlin, dediklərimi bir proloq kimi qəbul edib, bir həqiqətin - bu günlərin əsas hesabatlarının izinə düşək, yəni idman dünyasının koronaviruslu ziyan hesabatlarına nəzər salaq. Hə, əlbəttə, bir nəticə hasil etmədən ritorik notlarla yazımızı epiloqla tamamlayaq.

Bu yaxınlarda Dünya İqtisadiyyat Forumu koronavirusun (COVID-19) idman aləminə təsirindən yazıb. Yazıb ki, pandemiya dövründə sosial məsafə anlayışı idman yarışlarına təsiri ilə yanaşı, ilk növbədə, təqvimi alt-üst edib. İdman sənayesi 2018-ci ildə 471 milyard dollar təşkil etmişdi. Bu isə 2011-ci illə müqayisədə 45 % artım deməkdir.

İdman yarışlarının əsas gəlir mənbəyi teleradioyayım (media hüquqların satışı), kommersiya (sponsor və reklam tərəfdaşlığı) və yarış (bilet, oyun reklamları və s.) gəlirləridir.

Əlbəttə, gəlirlərin əhəmiyyətli hissəsi media hüquqlarıdır. Son 5 il ərzində ən böyük turnirlərin bu gəlirləri artan templə inkişaf edib. Dünya üzrə bu rəqəm təxminən 50 milyard dollara bərabər olub. Onun 60 faizi isə üst-üstə 10 peşəkar turnirin payına düşür. Nümunə üçün NBA qeyd oluna bilər: 9-illik müqavilənin dəyəri 24 milyar dollardır. İngiltərə futbol Premyer liqasının 3-illik sazişinin dəyəri 12 milyard dollara bərabərdir. Amerika beysbol liqası isə 7-illik yayım hüququnu 5 milyard dollara satıb.

İndi bütün bunlar böyük təhlükə altındadır. Doğrudur, futbolda Almaniyada mövsüm bərpa olunur, İspaniyada məşqlər başlanır, İtaliya və İngiltərə hazırlaşır. Amma Fransa mövsümə yekun vurub, çünki avqusta qədər bütün yarışlar ləğv olunub. O biri növlər üzrə turnirlərdən, ən əsasları, NBA, NHL də hərəkətə gəlir.
İndi keçək başqa bir nüfuzlu mənbənin futbollu hesablamalarına.

Yuxarıda sadalananlar yaxın gələcəyin itkiləridir. Ümumən futbol perspektivdə kommersiya və sponsor müqavilələrinin azalmasını, fond birjalarında səhmlərin dəyərdən düşməsini, mövsümlərarası dövrdə Amerika və Asiya turneləri kimi gəlir mənbələrinin itirilməsini, azarkeşsiz oyunları və s. bu kimi itkiləri də nəzərə almalıdır.

Xüsusən futbolun əsas hərəkətverici qüvvəsi - klublar mövsümün bərpasını nə üçün istəyir? Cavab sadədir: yoxsa əsas gəlir mənbələrindən olan TV yayım hüquqlarından vəsait əldə olunmayacaq. Bu mənada İngiltərə Premyer liqası xüsusi yer tutur. Burada TV-gəlirlər klub büdcəsinin əsas hissəsini təşkil edir və bu mənada "Dumanlı Albion" dünya lideridir. Ümumən, Avropa "futbol beşliyi"nin 4 milyard avroya qədər itkisi mümkündür. Mövsüm bərpa olunsa, bu itkiləri qismən və ya əsaslı şəkildə xilas etmək olar.

Gəlin "Böyük beşlik"də gəlirlərin sxeminə nəzər salaq:

TV-gəlirlər: İngiltərə - 53%, İtaliya - 47 %, İspaniya - 42%, Fransa - 37%, Almaniya - 34%.

Sponsor gəlirləri: Almaniya - 38%, İspaniya - 27%, İngiltərə - 26 %, İtaliya - 25%, Fransa - 24%.

Oyun gəlirləri: İspaniya - 18%, Fransa və Almaniya - 16 %, İngiltərə - 13%, İtaliya - 12%.

İngiltərədə mövsümün təxminən 1/3 hissəsi oynanılmamış qalır. Bu isə külli miqdarda itki deməkdir. Hərçənd Premyer liqanın gəlirlərinin 60 faizdən artığına sahib çıxan böyük 6 klub bu mənada hələ sudan quru çıxa bilər. Amma digər klublar tamamilə TV-gəlirlərdən asılıdırlar. Bu itki onların iflası deməkdir. Məsələn, "Bornmut" 88%, "Uotford" 84%, "Börnli" 83% və s. bu pullardan tam asılıdırlar. Bu sırada "Norviç" 28%, "Şeffild Yunayted" 40%, "Aston Villa" 41 faizlə daha az asılı olsalar da, Mançesterin "Yunayted" və "Siti"si, Londonun "Çelsi", "Arsenal" və "Tottenhem"i, habelə "Liverpul" kimi nəhənglər də 40-55 % civarında TV-gəlirlərə möhtacdırlar. Bu səbəbdən çempionatın keçirilməsində göstərilən israr anlaşılandır.
Almaniyada da eyni mənzərədir. Hətta "Verder" və "Şalke-04" kimi klublar iflas elan etməyə yaxın olduqlarını bildiriblər.

Hə, onu da qeyd edək ki, klublar oyun günü üçün gəlirlərini, əsasən, itirmiş saya bilərlər - tamaşaçı olmayacaq, ekran qarşısında qalacaq.

Mövsüm bərpa olunmasa, itkilərə baxaq: İngiltərə - 1,35 milyard (800 milyon TV-gəlir itkisi), İspaniya - 600 milyon, "A" Seriya - 450 milyon, Bundesliqa - 400 milyon, Liqa 1 - 200 milyon avro.

Sponsor və kommersiya itkilərinə də nəzər yetirək. Burada sponsorun fəaliyyət sektoru daha vacibdir. Məsələn, böyük aviaşirkətlər son illərdə futbolu fəth edirdilər. Onlar indi öz bizneslərini iflasdan qorumağa çalışırlar. Üstəlik, klublarla bağlanmış müqavilələrin detalları da çox vacibdir: hansı müddətə, hansı şərtlə. İndi əsas məsələ klubların onlarla aparacaqları danışıqlardır. Ümumən, gəlirlərin, ən yaxşı halda, 15-20 % azalması qaçılmazdır.

Son illər transferlər əsl sürət yürüşünə çevrilmişdi - fantastik müqavilələr bir-birini əvəz edirdi. Artıq oyunçuları ilə məvacibin azaldalmısı barədə danışıqlar aparan klublar, yəqin ki, yaxın gələcəkdə artıq bu işlərə maliyyə sərf etməzdən əvvəl yüz ölçüb bir biçəcəklər. Ola bilsin ki, dərin böhrana girən klublar hətta bahalı ulduzlarından yaxa qurtarmağa çalışsınlar. Yeri gəlmişkən, "Yuventus", "Roma", "Bavariya", Madrid "Real"ı və "Atletiko"su, "Barselona", "Arsenal" və bir çox başqa ad-sanlı klublar artıq məvaciblərin azaldılması ilə bağlı oyunçuların razılığını alıblar. Ümumən, futbolçuların dəyərinin, ən azı, 28 % aşağı düşəcəyi gözlənilir. Hətta məşhur "Transfermarket" indidən öz hesablarını 10-20 % azaltmaqla aparır. Bu xüsusda istedadlı gənclərindən əsaslı qazanc götürən klublar onları dəyər-dəyməzinə satacaqlar. Məsələn, hesablanıb ki, gənc istedadların satışında öndə olan Fransa liqalarının itkisi 160-200 milyon avro səviyyəsində olacaq.

Bütün bunlar yarış formatlarına da təsir edəcək. Məsələn, İngiltərədə Liqa 1 və 2-lərin bölgə yarışlarına çevrilməsi təklifi də artıq səsləndirilib.

Bir sözlə, artıq futbol çoxdan müzakirə olunan və gündən-günə, sərhəd tanımadan dəyişən, açıq desək, bəzən azğınlaşıb həyasızlaşan rəqəmlər dünyasından qəfil ölçülüb-biçilmiş bir biznes strukturuna, iqtisadi təsərrüfata çevrilir.

Yaxşıdır, ya pis. Bunu zaman göstərəcək. Amma bununla "hara gedirik?" kimi suallardan yaxa qurtaracaq futbol bəlkə daha biznes deyil, milyonların bir idman növü kimi tamaşa sevincini, sağlamlıq arzularını özünə qaytardı. İspaniyada bu bəla başlayanda bir epidemioloqun sözlərini də xatırlatmağa dəyər (sonradan mübaliğə yalanı olduğu üzə çıxdı): "futbolçulara ayda milyonlar, bioloqa cəmi 1800 avro? Gedin indi Messi ilə Ronaldudan vaksininizi istəyin?".

Lətifəsinin uzaq olmasını istəsək də, amma sözlərdəki həqiqət danılmazdır. Milyonlarla vəsait, piar, reklam futbolu ulduzların meydandankənar savaşları dünyasına çevirmişdi. Dünya Messi ilə Ronaldunun çəkildikləri reklamların mübahisə gündəmini daha şox müzakirə etməyə başlamışdı. Neymarın oyunu deyil, klubdan-kluba hansı rekord qiymətə satılacağı gündəmdə idi. Hansısa yeni parlayan ulduzun fantastik qiymətə satılması onun oyunçu potensialı ilə deyil, klublara gətirəcəyi milyonlarla ölçülürdü. Nəhayət, futbolçuların istedadı deyil, onların piar menecerlərinin əlindəki "mal"ı necə tərif edib daha baha satacağı futbolu əsl bazara çevirmişdi. Bu mənada okeanın o tayının məşhur növləri olan basketbolu, hokkeyi, beysbolu, Amerika futbolunu haradasa istisna etmək olar. Çünki orada real bazar ilə əsl idman tamaşası qoşa addımlayırdı və son illərdə limitlərlə tarazlaşdırılmışdı.
Bax, belə. Bəlkə də koronavirus təbiətin, həqiqətin, artıq pozulmaqda olan səflərin hayqıran səsidir. Bəlkə "özünə qayıt" çağırışıdır.

Əgər belədirsə...

... yaxın illərdə idmanın da siması dəyişəcək. Yəni dünya ayılıb idmana, tam olmasa da, əsasən tamaşa və sağlamlığın rəhni gözü ilə baxmağa başlaya bilər. Bu elə dopinqlə mübarizələrdən tutmuş güclülərin zəifləri udduğu bir dünyaya "dayan" əmri, yeni gələcəyə bir təkan ola bilər. Koronavirus ekoloji tarazlığı bərpa edən təbiətin üsyanı, idmanı da özünə qaytaran bir təbii qüvvə, bəlkə də bir gün vaxtında püskürmüş sosial vulkan sayılacaq.

Hələlik koronavirus canlar alan əzrayıldır, Amma bununla bahəm, yaxın gələcəkdə həm də və sadəcə, hər şeyi öz məcrasına qaytaran ümid kimi tanınması da mümkündür. Belə olsa, onun da imici yaddaşlarda pisi, amma bir gün yaxşısı ilə tarazlıq yaradacaq.


Xəbər 2436 dəfə oxundu



 
Müəllifin son yazıları

02.10.2020 Balaca topçunun həyatına qıyan böyük topçuları ali ədalət qamçısı cəzalandıracaq
24.09.2020 Yenə və yalnız “Qarabağ"la
23.09.2020 Çempion mövsümə intriqa gətirir
07.09.2020 Məğlub olmaq üçün hər nə istəsən var idi
07.09.2020 Dörddən ikisi mübarizədə
04.09.2020 Milli futbolun 165 günlük həsrəti bitdi
26.08.2020 Futbolumuz “Qarabağ" zəfəri ilə yaşıl meydana qayıtdı
12.08.2020 Yeni mövsüm ərəfəsində diqqətdə saxlanmalı məqamlar
10.08.2020 50 gündən sonra yenidən açıq havada idman yarışlarına icazə verildi
22.07.2020 Mövsüm hazırlığı - pandemiya şəraitinin ümidverici ürək kardioqramı


  Arxiv
Tarixləri seç: 
 dən 
Fotogalereya
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
Müəllif yazıları
Qabil Mehdiyev
qabil-so@mail.ru
Mənim “İdman” sevgim
BATI YAR
batyyar@mail.ru
Balaca topçunun həyatına qıyan böyük topçuları ali ədalət qamçısı cəzalandıracaq
Leyla Qurbanova
leyla-6565@mail.ru
Bakı şəhər trasını seçməyin 5 səbəbi
Əli Fərəcov
alfaraj@mail.ru
Arzulara sədd yoxdur
Vüqar Məmmədov
vuqar-inqilaboqlu@mail.ru
III Avropa Oyunları hansı yeniliklərlə gələcək?
Aylıq bületenlərimiz
son sayımız əvvəlki sayımız
İdman qurğuları
Partnyorlar
Sayt Mozilla Firefox, Opera və Internet Explorer ilə tam dəstəklənir.
© 2011İDMAN. Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Designed by V.Aliyev
Ünvan: Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, 8-ci mərtəbə
İndex: AZ 1073;
Tel: (+99412) 434-57-32, (+99412) 510-53-10
Fax: (+99412) 510-53-10
E-mail: idman-sport@mail.ru