Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin rəsmi orqanı
  Ana səhifə  |  Haqqımızda  Əlaqə
 
  

                        
logo-veb
30.10.2018 AGIN
2019-cu ilin idman təqvimi
 Xəbərlər
25/01 | 21:20 On doqquz yaşlı futbolçulardan ibarət milli komandamız yoldaşlıq oyununda qələbə qazanıb
25/01 | 20:40 “Səbail” yoxlama matçında Polşa təmsilçisinə minimal hesabla qalib gəlib
25/01 | 19:34 Lissabonda açıq turnirdə üç şahmatçımız mübarizə aparır
25/01 | 18:50 Atletika üzrə 37-ci qış Azərbaycan çempionatına yekun vurulub
25/01 | 18:27 Cüdoçularımız Təl-Əviv Qran-Prisini medalsız başa vurublar
25/01 | 17:34 Ağcabədidə şahmat üzrə Azərbaycan birinciliyinin seçmə mərhələsi start götürüb
25/01 | 16:51 “Avro 2020” ilə əlaqədar turizm şirkətləri üçün seminar təşkil olunub
25/01 | 16:41 Azərbaycanlı baş məşqçinin İndoneziyada çalışdırdığı voleybol klubu ötənilki çempionu məğlub edib
25/01 | 15:25 Sərbəst güləş üzrə yığma komandamız növbəti təlim-məşq toplanışına başlayıb
25/01 | 15:02 Azərbaycan komandası İsveçrədə qar polosu üzrə dünya kuboku turnirinə qələbə ilə başlayıb
25/01 | 14:31 “Tokio 2020” Olimpiya və Paralimpiya Oyunlarının açılışına altı ay qalır
25/01 | 13:57 Bu gün Azərbaycan klubları Antalyada növbəti yoxlama oyunlarını keçirəcək
25/01 | 13:09 Qəbələ Olimpiya İdman Kompleksində uşu üzrə respublika turnirinə start verilib
25/01 | 12:03 Qran-Pri turnirində daha 3 cüdoçumuz medallar uğrunda yarışacaq
25/01 | 11:22 Karateçimiz Premyer Liqa turnirində bürünc medal uğrunda mübarizə aparacaq
25/01 | 10:52 Atletika üzrə 37-ci qış Azərbaycan çempionatının birinci gününün qalibləri müəyyənləşib
25/01 | 10:17 Şahmatçılarımız “Masters” turnirində “sülh”ə razılaşıblar
25/01 | 09:42 Azərbaycan təmsilçiləri “Tata Steel Chess 2020” şahmat festivalında növbəti oyunlarını keçiriblər
24/01 | 22:02 Azərbaycanın beynəlxalq dərəcəli həndbol hakimləri Emil və Ernest Ağakişi qardaşları növbəti təyinat alıblar
24/01 | 21:07 Oğlanlar arasında həndbol üzrə Azərbaycan birinci liqası yarışına start verilib
24/01 | 19:54 Atletika üzrə 37-ci Azərbaycan çempionatının açılış mərasimi keçirilib
24/01 | 18:45 Futzal üzrə Azərbaycan millisinin dünya çempionatının elit-raund mərhələsi üçün heyəti açıqlanıb
24/01 | 17:19 “Australian Open”in hazırkı çempionu Naomi Osaka 15 yaşlı Kori Qauffa uduzub
24/01 | 16:44 Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasının XV turunun oyunlarının təqvimi müəyyənləşib
24/01 | 16:33 Argentina hökuməti Formula 1 mərhələsini ölkəyə qaytarmaq niyyətindədir
24/01 | 16:12 Nikol Zelikman: Milli Gimnastika Arenasında atletlər üçün hər cür şərait yaradılıb
24/01 | 15:55 “ABC” Təhsil Mərkəzində oğlanlar və qızlar arasında şahmat üzrə turnir keçirilib
24/01 | 15:14 “Ulduz” komandası Çempionlar Liqasında növbəti qələbəsini qazanıb
24/01 | 14:53 Azərbaycan qılıncoynadanı Qətərdə Qran-Pri yarışında iştirak edir
24/01 | 14:12 “Neftçi” və “Keşlə” klubları Antalyada sonuncu yoxlama oyununu keçirəcəklər
24/01 | 13:56 Böyüklərdən ibarət milli komandamız Parisdə Karate 1 Premyer Liqa turnirində mübarizəyə başlayıb
24/01 | 13:42 Şahmatçılarımız Cəbəllütariqdə “Masters” turnirinin dördüncü turunda mübarizə aparacaqlar
24/01 | 13:29 İsveçrə-Azərbaycan oyununun keçiriləcəyi stadion müəyyənləşib
24/01 | 12:40 “Tata Steel Chess 2020”: Rauf Məmmədov 11-ci turda almaniyalı Vinset Keymer ilə qarşılaşacaq
24/01 | 11:26 İki cüdoçumuz Təl-Əviv Qran-Prisində mübarizəyə qoşulub
Digər xəbərlər 
 Topaz Premyer Liqası
N: Komandalar O Q H M T X
1 Qarabağ 14 9 4 1 24-7 31
2 Neftçi 14 7 4 3 22-11 25
3 Keşlə 14 6 5 3 18-12 23
4 Sumqayıt 14 5 3 6 18-20 18
5 Zirə 14 4 5 5 18-22 17
6 Sabah 14 3 4 7 14-18 13
7 Qəbələ 14 3 4 7 14-24 13
8 Səbail 14 3 3 8 10-24 12
Şahmatın gənclik və nüfuz reytinqləri
Tarix: 17.05.2011 | Saat: 18:05:00 | E-mail | Çapa göndər
Vüqar Məmmədov | vuqar-inqilaboqlu@mail.ru

"Ancaq təşəbbüs göstərən oyunçunun hücum etmək hüququ var"

Vilhelm Steynits

İlk dünya çempionunun şahmat haqqında söylədiyi sözlərə bu sahənin bir yazarı kimi mən də 64-xanalı lövhənin ətrafında əməl etmək istədim. Bu təşəbbüsüm də reytinq cədvəli ilə bağlıdır.
Şübhəsiz, FİDE-nin reytinqi mükəmməl işlənmiş və həqiqi qüvvəyə malik bir sistemdir və nəsə bir yenilik etmək istərkən, həmin sistemdə nə bir boşluq axtardım, nə də bir nöqsan. Sadəcə, dünya şahmatçılarına, onların nəticələrinin statistikasına yeni bir yöndən baxmaq istədim. Özü də yenə - FİDE hesablamalarına söykənərək.
Nədir yeni göstərmək istədiyim, daha doğrusu, istədiklərim? Bir qədər önə gedib, fikrimdə doğulmuş bu ideyanın köklərini açıqlayım; çünki məni, Azərbaycan şahmatçılarına nəzərən, onların üstün cəhətləri düşünməyə vadar etdi.
Birincisi, bizim şahmatçıların gənc, perspektivli olması bütün dünyaya bəllidir. 3 şahmatçımız planetin ən güclü şahmatçıları sırasında ilk 12 pillədə yer alanlardır. Belə göstərici yalnız Rusiyada var. Lakin, Azərbaycan aparıcı şahmatçılarının yaş göstəricisinə, yəni gəncliyinə görə bu lider şahmat ölkəsini də qabaqlayır. Artıq neçə illərdir, dünya və qitə yarışlarında, olimpiadalarda ölkəmiz, bir qayda olaraq, meydana ən gənc komanda çıxarır. Gənclik isə sabah deməkdir. Doğrudur, bu baxımdan, hazırda ən böyük perspektiv norveçli Maqnus Karlsendə görünür. Lakin Maqnus şimal ölkəsinin dünya miqyaslı yeganə nümunəsidir. Azərbaycan isə gənc elit qrossmeysterlərinin bolluğu ilə seçilir. Və bu baxımdan bizə çatan yoxdur.
Söylədiyim perspektiv baxımından, nə 42 yaşlı Anandla onun yarı yaşında olan Karlseni bərabər tutmaq olar, nə də - digər, daha qabarıq fərqli nümunələri müqayisəyə gətirmək. Bu cəhət elə aparıcı üçlüyümüzü də reytinq çevrəsində fərqləndirir.
Doğrudur, FİDE-nin 20-yaşadək olanlar arasında ayrıca siyahısı da dərc edilir. Lakin bu elə deyilən rəqəmlə məhdudlaşır. 20 yaşdan yuxarı gənclər isə, yuxarıda gətirdiyim misaldakı kimi, 42 yaşlıdan heç nə ilə fərqləndirilmirlər. Təbii, bu fərqin də görünməsi pis olmazdı.
Bu düşüncələrlə yaşın reytinqə nisbətindən istifadə edərək, şahmatçıların perspektiv imkanlarına bir fərqli nəzər salmaq istədim. Rəqəmlərə müraciət edəndə, yaş göstəricisinin bilavasitə nisbəti bu sahədə tarazlıq yaratmazdı. Əksinə, belə halda 1400 reytinq əmsallı 20 yaşlı gənc 2800 əmsallı 40 yaşlı həmkarı ilə bərabər göstəriciyə malik olardı. Bu halda reytinq göstəricilərindəki fərqə müvafiq rəqəm nisbəti ilə yaş fərqini ortaya qoymaq gərəkdir: bu yerdə təvəllüd ili ideal vasitə kimi köməyə gələ bilər. Məsələn, şahmatçının reytinq əmsalını təvəllüd ilinin 2000-ə nisbəti ilə uzlaşdırmaq olar. Deyək ki, hazırkı reytinq lideri 2817 əmsalına malikdir. Onun təvəllüd ilinin (1969) 2000-ə nisbəti isə 0,9845 rəqəmini ortaya çıxarır. Məhz 1969-la həmin rəqəmin (0,9845) hasili də müvafiq reytinq göstəricisini yaradır - 2773,3365.
Əlbəttə, bizim yeni gənclik reytinq siyahısına bir qədər sadəlik gətirmək üçün cədvəlimizdə ancaq tam rəqəmi, yəni söylədiyimiz halda 2773-ü verəcəyik.
Beləliklə, yeni gənclik reytinqinin hesablama formulu bu cür olur: Təvəllüd ili / 2000 * FİDE reytinq əmsalı.
Bu halda təvəllüd ilinin yerinə son üç rəqəmini (məsələn, 1969 əvəzinə 969) də istifadə etmək olar. Bu, reytinqdə bir qədər də fərqli mənzərə yaradar. Əlbəttə, bu da bir variantdır.
Hələ ki, 21-ci əsr doğumlu şahmatçılar reytinq top-100-dən çox uzaqdırlar. Ancaq onu deyək ki, 2000-ci ilə qədər təvəllüdlü şahmatçıların gənclik reytinqi FİDE reytinqindən təvəllüd ilinə müvafiq aşağı, 2000-ci ildə anadan olanlar bu göstəriciyə bərabər, daha aşağı yaşda olanlar isə FİDE əmsalından yüksək olacaq.
Bu göstəricilərə əsasən, ölkələrin reytinqinə də gənclik baxımından yanaşmaq olar. FİDE-nin müvafiq reytinqində ölkənin 10 aparıcı şahmatçısının göstəriciləri əsas götürülür. Lakin əksər ölkələrdə ilk onluğa heç də yuxarı səviyyəli şahmatçılar düşmürlər. Bu səbəbdən biz də reytinq cədvəlimizdə ölkələr üzrə ilk 5 şahmatçının yeni təklif olunan hesablamalara söykənən ümumi göstəricisini nəzərə almağı daha məqsədəuyğun hesab edirik.
Ölkələrin reytinq siyahısı ilə bağlı FİDE göstəricilərinə başqa nəzərdən - bu dəfə şahmatçıların əmsallarına deyil, FİDE Top-100-ündəki mövqelərinə görə də baxmaq olar.
İlk yüzlükdə müxtəlif ölkələrin fərqli sayda təmsilçiləri var. Lakin tək təmsilçi sayı deyil, onların keyfiyyət göstəriciləri də əsas götürülməlidir. Yəni şahmatçıları daha yüksək pillələrdə olanlar üstünlük qazanmalıdır.
Bu cəhətdən, şahmatçılarının Top-100-də mövqeyinin ümumi sayına nisbətinə, daha doğrusu, cəmlənməsinə görə, ölkələr üçün yeni göstəricilər əldə etmək olar ki, bu da həmin ölkələrin şahmat elitasında nüfuz göstəricisinə bərabər olar.
Bu nüfuz reytinqinin hesablanma qaydası necədir?
Top-100-də birinci pillədə olan şahmatçını 100, ikincini 99... və bu qayda ilə, sonuncunu 1 xalla qiymətləndirmək olar. Yüzlükdə Rusiyanın 24 nümayəndəsi var. Bu da şimal qonşumuza böyük üstünlük verir. Doğrudur, onların üstünlüyü həm saya, həm keyfiyyətə söykənir. 24 şahmatçının hər birinin alınan xal göstəricisini cəmlədikdə, müvafiq ölkə reytinq əmsalı yaranır. Siyahıda, güclü olsa belə, tək nümayəndəsi olan Norveç isə FİDE-nin ölkələr reytinqində olduğu kimi, xeyli aşağı düşür: onun müvafiq reytinqini təkcə Karlsenin payına düşən 99 xal müəyyən edir.
Gəlin təklif etdiyimiz "pəncərə"dən siz də dünya şahmatının yeni reytinq mənzərəsinə bir nəzər salın. Əlbəttə, bu, sadəcə bir təklifdir və sizin təkliflərinizlə təkmilləşə, həyat qazana bilər. Odur ki, rəylərinizi gözləyirik (E-mail: vuqar-inqilaboqlu@mail.ru).


Şahmatçıların gənclik top-20-si

y (F.r.y.) ad ölkə g.ə. F.r.ə. d.t.
1 (2) Maqnus Karlsen Nor 2800 2815 1990
2 (3) Levon Aronyan Erm 2782 2808 1982
3 (1) Visvanatan Anand Hind 2773 2817 1969
4 (6) Sergey Karyakin Rus 2762 2776 1990
5 (8) Hikaru Nakamura ABŞ 2755 2774 1987
6 (9) Şəhriyar Məmmədyarov Azərb 2751 2772 1985
7 (4) Vladimir Kramnik Rus 2750 2785 1975
8 (10) Vüqar Həşimov Azərb 2740 2760 1986
9 (7) Veselin Topalov Bol 2740 2775 1975
10 (5) Vasili İvançuk Ukr 2732 2776 1969
11 (11) Ruslan Ponomaryov Ukr 2730 2754 1983
12 (13) Teymur Rəcəbov Azərb 2726 2744 1987
13 (12) Aleksandr Qrişşuk Rus 2723 2747 1983
14 (20) Maksim Vaşye-Laqrav Fra 2717 2731 1990
15 (19) Hao Vanq Çin 2716 2732 1989
16 (15) Nikita Vityuqov Rus 2715 2733 1987
17 (17) Dmitri Yakovenko Rus 2708 2732 1983
18 (14) Peter Svidler Rus 2706 2739 1976
19 (24) Radoslav Voytajek Pol 2703 2721 1987
20 (28) Fabiano Karuana İta 2703 2714 1992


Ölkələrin gənclik top-10-u
y (F.r.y.) ölkə g.ə. o.y. F.r.ə.
1 (1) Rusiya 2731 28,8 2734
2 (2) Ukrayna 2701 29,8 2696
3 (10) Azərbaycan 2698 23,4 2639
4 (4) Ermənistan 2671 30,8 2654
5 (3) Çin 2669 23,8 2659
6 (5) Fransa 2667 25,2 2648
7 (6) Hindistan 2665 30,6 2645
8 (7) Macarıstan 2662 32,4 2644
9 (9) ABŞ 2654 36,8 2639
10 (8) İsrail 2644 34 2640


Ölkələrin nüfuz top-10-u
y (f.r.y.) ölkə n.ə. ş.s
1 (1) Rusiya 1302 24
2 (2) Ukrayna 483 10
3 (10) Azərbaycan 310 4
4 (7) Macarıstan 266 4
5 (3) Çin 227 6
6 (5) Fransa 218 5
7 (4) Ermənistan 216 4
8 (9) ABŞ 210 3
9 (8) İsrail 169 4
10 (6) Hindistan 168 4

Qeyd: y - yer; f.r.y. - FİDE reytinqində yeri; g.ə. - gənclik əmsalı; d.t. - doğum tarixi; o.y. - orta yaş; F.r.ə. - FİDE reytinq əmsalı; n.ə. - nüfuz əmsalı; ş.s. - şahmatçıların sayı (top-100-də).
Xəbər 1725 dəfə oxundu



 
Müəllifin son yazıları

09.10.2019 Azərbaycan şahmatının yeni zirvəsi
14.08.2019 Öndəki dünya kubokuna geridəki illərdən bir baxış
20.10.2015 Dünya kubokunun sirləri
30.01.2012 FİDE-nin seçim meyarları Bakıya nə vəd edir?


  Arxiv
Tarixləri seç: 
 dən 
Fotogalereya
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
Müəllif yazıları
Qabil Mehdiyev
qabil-so@mail.ru
Mənim “İdman” sevgim
BATI YAR
batyyar@mail.ru
Klublar qışa yenə Antalyada hazırlaşırlar
Leyla Qurbanova
leyla-6565@mail.ru
Bakı şəhər trasını seçməyin 5 səbəbi
Əli Fərəcov
alfaraj@mail.ru
Arzulara sədd yoxdur
Vüqar Məmmədov
vuqar-inqilaboqlu@mail.ru
Azərbaycan şahmatının yeni zirvəsi
Aynurə Aşırova
aynure.penah-2015@mail.ru
Velosipedlə sağlamlığa gedən yol
Aylıq bületenlərimiz
son sayımız əvvəlki sayımız
İdman qurğuları
Partnyorlar
Sayt Mozilla Firefox, Opera və Internet Explorer ilə tam dəstəklənir.
© 2011İDMAN. Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Designed by V.Aliyev
Ünvan: Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, 8-ci mərtəbə
İndex: AZ 1073;
Tel: (+99412) 434-57-32, (+99412) 510-53-10
Fax: (+99412) 510-53-10
E-mail: idman-sport@mail.ru