Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin rəsmi orqanı
  Ana səhifə  |  Haqqımızda  Əlaqə
 
  

                        
logo-veb
 Xəbərlər
24/07 | 14:35 Boksçu Tayfur Əliyevin “Tokio-2020”də debütü uğursuz olub
24/07 | 13:44 “Tokio-2020”: İki cüdoçumuz olimpiadada mübarizəni dayandırıb
24/07 | 13:07 "Tokio-2020" Yay Olimpiya Oyunlarının ilk qızıl medalını Çin idmançısı qazanıb
24/07 | 12:51 Polşada sumo üzrə kadetlər və yeniyetmələr arasında Avropa birinciliyi keçirilir
24/07 | 12:13 Novak Cokoviç “Tokio-2020” Yay Olimpiya Oyunlarına qələbə ilə başlayıb
24/07 | 11:36 Su polosu üzrə ABŞ millisi yeni Olimpiya rekordu müəyyənləşdirib
24/07 | 11:14 Azərbaycanın güllə atıcısı Ruslan Lunyov “Tokio-2020”də çıxışını başa vurub
24/07 | 10:08 Azərbaycan velosipedçisi Elçin Əsədov "Tokio-2020" Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizəyə başlayıb
23/07 | 22:00 Şəhid jurnalistlərin xatirəsinə həsr olunmuş uşu və muay-tay üzrə Bakı şəhər birinciliyinin açılışı olub
23/07 | 21:38 Şahmatçımız Eltac Səfərli Serbiyada keçirilən beynəlxalq turnirin qalibi olub
23/07 | 20:59 Dünya kuboku: Şahmatçımız Vasif Durarbəyli rəqibi ilə tay-brekdə mübarizə aparacaq
23/07 | 19:51 Yaponiya İmperatoru Naruhito XXXII Yay Olimpiya Oyunlarını açıq elan edib
23/07 | 17:52 Sergey Şestyorkin: Məşqlər gücləndirilmiş rejimdə davam edir
23/07 | 16:13 Olimpiya Oyunlarının təntənəli açılış mərasimində Azərbaycan milli komandasının keçidi olub - FOTOLAR
23/07 | 16:00 İmperator Naruhito “Tokio-2020”nin açılış mərasimini izləmək üçün Yaponiyaya gəlmiş yüksək səviyyəli qonaqlarla görüşüb
23/07 | 15:57 Tokio Olimpiadasının tamaşaçıları idmançıların ürək döyüntülərini ekranda görə biləcək
23/07 | 15:37 “Tokio-2020” XXXII Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimi keçirilir
23/07 | 13:36 Şəhid jurnalistlərin xatirəsinə həsr olunmuş uşu və muay-tay üzrə Bakı şəhər birinciliyinə start verilib
23/07 | 12:02 Tokioda Olimpiya Oyunlarının məşəl estafeti başa çatıb
23/07 | 11:24 MOK rəsmiləri Tokioda Olimpiya kəndinə səfər ediblər - FOTOLAR
23/07 | 10:27 Tokio Olimpiadasının daha 19 iştirakçısında koronavirus aşkar edilib
23/07 | 10:00 Taekvondoçularımızın “Tokio-2020”də ilk rəqibləri müəyyənləşib
23/07 | 09:10 Boksçularımızın Olimpiya Oyunlarında ilk rəqibləri müəyyənləşib
22/07 | 22:41 “Keşlə” komandası Konfrans Liqasında birinci oyununda səfərdə “Soçi” klubuna uduzub
22/07 | 22:11 UEFA Konfrans Liqası: “Qarabağ” - “Aşdod" matçında qapılara qol vurulmayıb
22/07 | 21:24 Goranboy Olimpiya İdman Kompleksinin açılışı olub
22/07 | 20:59 UEFA Konfrans Liqası: “Qarabağ” - “Aşdod” matçının birinci hissəsi qolsuz heç-heçə ilə başa çatıb
22/07 | 20:11 UEFA Konfrans Liqası: “Qarabağ” - “Aşdod” matçı başlayıb
22/07 | 19:28 “Soçi” və “Keşlə” klublarının start heyətləri açıqlanıb
22/07 | 17:17 Azərbaycan boksçularının Tokioda açıq havada məşqi təşkil olunub
22/07 | 16:30 Azərbaycanlı hakim və həkim “Tokio-2020”yə dəvət alıblar
22/07 | 15:48 Millimizin oyunlarının başlama vaxtı müəyyənləşib
22/07 | 14:11 Olimpiya Oyunları ilə əlaqədar Tokio Mətbuat Mərkəzi qapılarını açıb
22/07 | 12:33 Tokio Olimpiadasının təşkilat komitəsinin sədri növbəti qalmaqala görə istefa verməyəcək
22/07 | 12:00 “Qarabağ” Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda İsrailin “Aşdod” klubunu qəbul edəcək
Digər xəbərlər 
 Premyer Liqa. Turnir cədvəli
N: Komandalar O Q H M T/F X
1 Neftçi 28 18 5 5 47-25 59
2 Qarabağ 28 16 9 3 64-18 57
3 Sumqayıt 28 10 9 9 30-31 39
4 Zirə 28 8 14 6 28-28 38
5 Sabah 28 7 8 13 28-38 29
6 Keşlə 28 5 11 12 25-40 26
7 Qəbələ 28 5 11 12 23-44 26
8 Səbail 28 5 9 14 21-42 24
 Dünya kuboku-2022. Seçmə mərhələ. “A” qrupu
N: Komandalar O Q H M T/F X
1 Portuqaliya 3 2 1 0 6-3 7
2 Serbiya 3 2 1 0 7-5 7
3 Lüksemburq 2 1 0 1 2-3 3
4 İrlandiya 2 0 0 2 2-4 0
5 Azərbaycan 2 0 0 2 1-3 0
Şahmatın gənclik və nüfuz reytinqləri
Tarix: 17.05.2011 | Saat: 18:05:00 | E-mail | Çapa göndər
Vüqar Məmmədov | vuqar-inqilaboqlu@mail.ru

"Ancaq təşəbbüs göstərən oyunçunun hücum etmək hüququ var"

Vilhelm Steynits

İlk dünya çempionunun şahmat haqqında söylədiyi sözlərə bu sahənin bir yazarı kimi mən də 64-xanalı lövhənin ətrafında əməl etmək istədim. Bu təşəbbüsüm də reytinq cədvəli ilə bağlıdır.
Şübhəsiz, FİDE-nin reytinqi mükəmməl işlənmiş və həqiqi qüvvəyə malik bir sistemdir və nəsə bir yenilik etmək istərkən, həmin sistemdə nə bir boşluq axtardım, nə də bir nöqsan. Sadəcə, dünya şahmatçılarına, onların nəticələrinin statistikasına yeni bir yöndən baxmaq istədim. Özü də yenə - FİDE hesablamalarına söykənərək.
Nədir yeni göstərmək istədiyim, daha doğrusu, istədiklərim? Bir qədər önə gedib, fikrimdə doğulmuş bu ideyanın köklərini açıqlayım; çünki məni, Azərbaycan şahmatçılarına nəzərən, onların üstün cəhətləri düşünməyə vadar etdi.
Birincisi, bizim şahmatçıların gənc, perspektivli olması bütün dünyaya bəllidir. 3 şahmatçımız planetin ən güclü şahmatçıları sırasında ilk 12 pillədə yer alanlardır. Belə göstərici yalnız Rusiyada var. Lakin, Azərbaycan aparıcı şahmatçılarının yaş göstəricisinə, yəni gəncliyinə görə bu lider şahmat ölkəsini də qabaqlayır. Artıq neçə illərdir, dünya və qitə yarışlarında, olimpiadalarda ölkəmiz, bir qayda olaraq, meydana ən gənc komanda çıxarır. Gənclik isə sabah deməkdir. Doğrudur, bu baxımdan, hazırda ən böyük perspektiv norveçli Maqnus Karlsendə görünür. Lakin Maqnus şimal ölkəsinin dünya miqyaslı yeganə nümunəsidir. Azərbaycan isə gənc elit qrossmeysterlərinin bolluğu ilə seçilir. Və bu baxımdan bizə çatan yoxdur.
Söylədiyim perspektiv baxımından, nə 42 yaşlı Anandla onun yarı yaşında olan Karlseni bərabər tutmaq olar, nə də - digər, daha qabarıq fərqli nümunələri müqayisəyə gətirmək. Bu cəhət elə aparıcı üçlüyümüzü də reytinq çevrəsində fərqləndirir.
Doğrudur, FİDE-nin 20-yaşadək olanlar arasında ayrıca siyahısı da dərc edilir. Lakin bu elə deyilən rəqəmlə məhdudlaşır. 20 yaşdan yuxarı gənclər isə, yuxarıda gətirdiyim misaldakı kimi, 42 yaşlıdan heç nə ilə fərqləndirilmirlər. Təbii, bu fərqin də görünməsi pis olmazdı.
Bu düşüncələrlə yaşın reytinqə nisbətindən istifadə edərək, şahmatçıların perspektiv imkanlarına bir fərqli nəzər salmaq istədim. Rəqəmlərə müraciət edəndə, yaş göstəricisinin bilavasitə nisbəti bu sahədə tarazlıq yaratmazdı. Əksinə, belə halda 1400 reytinq əmsallı 20 yaşlı gənc 2800 əmsallı 40 yaşlı həmkarı ilə bərabər göstəriciyə malik olardı. Bu halda reytinq göstəricilərindəki fərqə müvafiq rəqəm nisbəti ilə yaş fərqini ortaya qoymaq gərəkdir: bu yerdə təvəllüd ili ideal vasitə kimi köməyə gələ bilər. Məsələn, şahmatçının reytinq əmsalını təvəllüd ilinin 2000-ə nisbəti ilə uzlaşdırmaq olar. Deyək ki, hazırkı reytinq lideri 2817 əmsalına malikdir. Onun təvəllüd ilinin (1969) 2000-ə nisbəti isə 0,9845 rəqəmini ortaya çıxarır. Məhz 1969-la həmin rəqəmin (0,9845) hasili də müvafiq reytinq göstəricisini yaradır - 2773,3365.
Əlbəttə, bizim yeni gənclik reytinq siyahısına bir qədər sadəlik gətirmək üçün cədvəlimizdə ancaq tam rəqəmi, yəni söylədiyimiz halda 2773-ü verəcəyik.
Beləliklə, yeni gənclik reytinqinin hesablama formulu bu cür olur: Təvəllüd ili / 2000 * FİDE reytinq əmsalı.
Bu halda təvəllüd ilinin yerinə son üç rəqəmini (məsələn, 1969 əvəzinə 969) də istifadə etmək olar. Bu, reytinqdə bir qədər də fərqli mənzərə yaradar. Əlbəttə, bu da bir variantdır.
Hələ ki, 21-ci əsr doğumlu şahmatçılar reytinq top-100-dən çox uzaqdırlar. Ancaq onu deyək ki, 2000-ci ilə qədər təvəllüdlü şahmatçıların gənclik reytinqi FİDE reytinqindən təvəllüd ilinə müvafiq aşağı, 2000-ci ildə anadan olanlar bu göstəriciyə bərabər, daha aşağı yaşda olanlar isə FİDE əmsalından yüksək olacaq.
Bu göstəricilərə əsasən, ölkələrin reytinqinə də gənclik baxımından yanaşmaq olar. FİDE-nin müvafiq reytinqində ölkənin 10 aparıcı şahmatçısının göstəriciləri əsas götürülür. Lakin əksər ölkələrdə ilk onluğa heç də yuxarı səviyyəli şahmatçılar düşmürlər. Bu səbəbdən biz də reytinq cədvəlimizdə ölkələr üzrə ilk 5 şahmatçının yeni təklif olunan hesablamalara söykənən ümumi göstəricisini nəzərə almağı daha məqsədəuyğun hesab edirik.
Ölkələrin reytinq siyahısı ilə bağlı FİDE göstəricilərinə başqa nəzərdən - bu dəfə şahmatçıların əmsallarına deyil, FİDE Top-100-ündəki mövqelərinə görə də baxmaq olar.
İlk yüzlükdə müxtəlif ölkələrin fərqli sayda təmsilçiləri var. Lakin tək təmsilçi sayı deyil, onların keyfiyyət göstəriciləri də əsas götürülməlidir. Yəni şahmatçıları daha yüksək pillələrdə olanlar üstünlük qazanmalıdır.
Bu cəhətdən, şahmatçılarının Top-100-də mövqeyinin ümumi sayına nisbətinə, daha doğrusu, cəmlənməsinə görə, ölkələr üçün yeni göstəricilər əldə etmək olar ki, bu da həmin ölkələrin şahmat elitasında nüfuz göstəricisinə bərabər olar.
Bu nüfuz reytinqinin hesablanma qaydası necədir?
Top-100-də birinci pillədə olan şahmatçını 100, ikincini 99... və bu qayda ilə, sonuncunu 1 xalla qiymətləndirmək olar. Yüzlükdə Rusiyanın 24 nümayəndəsi var. Bu da şimal qonşumuza böyük üstünlük verir. Doğrudur, onların üstünlüyü həm saya, həm keyfiyyətə söykənir. 24 şahmatçının hər birinin alınan xal göstəricisini cəmlədikdə, müvafiq ölkə reytinq əmsalı yaranır. Siyahıda, güclü olsa belə, tək nümayəndəsi olan Norveç isə FİDE-nin ölkələr reytinqində olduğu kimi, xeyli aşağı düşür: onun müvafiq reytinqini təkcə Karlsenin payına düşən 99 xal müəyyən edir.
Gəlin təklif etdiyimiz "pəncərə"dən siz də dünya şahmatının yeni reytinq mənzərəsinə bir nəzər salın. Əlbəttə, bu, sadəcə bir təklifdir və sizin təkliflərinizlə təkmilləşə, həyat qazana bilər. Odur ki, rəylərinizi gözləyirik (E-mail: vuqar-inqilaboqlu@mail.ru).


Şahmatçıların gənclik top-20-si

y (F.r.y.) ad ölkə g.ə. F.r.ə. d.t.
1 (2) Maqnus Karlsen Nor 2800 2815 1990
2 (3) Levon Aronyan Erm 2782 2808 1982
3 (1) Visvanatan Anand Hind 2773 2817 1969
4 (6) Sergey Karyakin Rus 2762 2776 1990
5 (8) Hikaru Nakamura ABŞ 2755 2774 1987
6 (9) Şəhriyar Məmmədyarov Azərb 2751 2772 1985
7 (4) Vladimir Kramnik Rus 2750 2785 1975
8 (10) Vüqar Həşimov Azərb 2740 2760 1986
9 (7) Veselin Topalov Bol 2740 2775 1975
10 (5) Vasili İvançuk Ukr 2732 2776 1969
11 (11) Ruslan Ponomaryov Ukr 2730 2754 1983
12 (13) Teymur Rəcəbov Azərb 2726 2744 1987
13 (12) Aleksandr Qrişşuk Rus 2723 2747 1983
14 (20) Maksim Vaşye-Laqrav Fra 2717 2731 1990
15 (19) Hao Vanq Çin 2716 2732 1989
16 (15) Nikita Vityuqov Rus 2715 2733 1987
17 (17) Dmitri Yakovenko Rus 2708 2732 1983
18 (14) Peter Svidler Rus 2706 2739 1976
19 (24) Radoslav Voytajek Pol 2703 2721 1987
20 (28) Fabiano Karuana İta 2703 2714 1992


Ölkələrin gənclik top-10-u
y (F.r.y.) ölkə g.ə. o.y. F.r.ə.
1 (1) Rusiya 2731 28,8 2734
2 (2) Ukrayna 2701 29,8 2696
3 (10) Azərbaycan 2698 23,4 2639
4 (4) Ermənistan 2671 30,8 2654
5 (3) Çin 2669 23,8 2659
6 (5) Fransa 2667 25,2 2648
7 (6) Hindistan 2665 30,6 2645
8 (7) Macarıstan 2662 32,4 2644
9 (9) ABŞ 2654 36,8 2639
10 (8) İsrail 2644 34 2640


Ölkələrin nüfuz top-10-u
y (f.r.y.) ölkə n.ə. ş.s
1 (1) Rusiya 1302 24
2 (2) Ukrayna 483 10
3 (10) Azərbaycan 310 4
4 (7) Macarıstan 266 4
5 (3) Çin 227 6
6 (5) Fransa 218 5
7 (4) Ermənistan 216 4
8 (9) ABŞ 210 3
9 (8) İsrail 169 4
10 (6) Hindistan 168 4

Qeyd: y - yer; f.r.y. - FİDE reytinqində yeri; g.ə. - gənclik əmsalı; d.t. - doğum tarixi; o.y. - orta yaş; F.r.ə. - FİDE reytinq əmsalı; n.ə. - nüfuz əmsalı; ş.s. - şahmatçıların sayı (top-100-də).
Xəbər 2264 dəfə oxundu



 
Müəllifin son yazıları

13.07.2021 7 gedişə dünya çempionunu təslim edən Şəhriyar
23.09.2020 III Avropa Oyunları hansı yeniliklərlə gələcək?
07.09.2020 Dünya şahmatının gənclik zirvəsi
31.08.2020 Olimpiya halqaları - 100
26.08.2020 “Şahmat həyatdır"
13.05.2020 Donmuş reytinqin ön sıraları haqqında fərqli düşüncələr
06.04.2020 İdman mövzulu əsginaslar
29.03.2020 Bu oyunda kim uduzdu, kim uddu?
13.03.2020 Aydının “Aeroflot" “uçuşu" nədən xəbər verir?
09.10.2019 Azərbaycan şahmatının yeni zirvəsi


  Arxiv
Tarixləri seç: 
 dən 
Fotogalereya
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
  • Azərbacan idmançıları London olimpiadasında
Müəllif yazıları
Qabil Mehdiyev
qabil-so@mail.ru
Azad Rəhimovun yolu...
BATI YAR
batyyar@mail.ru
“Tokio-2020": Duyğularla birləşib sabahı kəşf edən idman bayramı
Leyla Qurbanova
leyla-6565@mail.ru
Bakı şəhər trasını seçməyin 5 səbəbi
Əli Fərəcov
alfaraj@mail.ru
Arzulara sədd yoxdur
Vüqar Məmmədov
vuqar-inqilaboqlu@mail.ru
7 gedişə dünya çempionunu təslim edən Şəhriyar
Aylıq bületenlərimiz
son sayımız əvvəlki sayımız
İdman qurğuları
Partnyorlar
Sayt Mozilla Firefox, Opera və Internet Explorer ilə tam dəstəklənir.
© 2011İDMAN. Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Designed by V.Aliyev
Ünvan: Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, 8-ci mərtəbə
İndex: AZ 1073;
Tel: (+99412) 434-57-32, (+99412) 510-53-10
Fax: (+99412) 510-53-10
E-mail: idman-sport@mail.ru